Sơn Tây, Hà Nội
Từ WikiHanoi
Sơn Tây là một thị xã trực thuộc thủ đô Hà Nội, Việt Nam. Tiêu bản:Quận Việt Nam
Mục lục |
Lịch sử
Khởi thủy, thủ phủ của trấn Sơn Tây đặt ở La Phẩm (phía hữu ngạn sông Hồng, cách ngã ba Bạch Hạc độ 5 km, nay thuộc Ba Vì, Hà Nội). Giữa thế kỷ 18, trấn thành được dời về Mông Phụ (ngoại vi thị xã Sơn Tây ngày nay) để tránh nạn nước lụt. Đến năm 1822, Minh Mạng cho xây dựng thành phủ mới tại vùng đất giáp giới hai xã Mai Trai, Thuần Nghệ, dưới ngã ba Bạch Hạc độ 10 dặm. Vị trí này cách xa sông Hồng hơn thành cũ để tránh bị lở đất và cách thành Hà Nội, thủ phủ của Bắc Thành ở phía đông 37 dặm.
Phần đất thị xã Sơn Tây ngày nay vào đầu thế kỷ 19 tương ứng thuộc đất các tổng Cam Giá Thịnh (các làng xã: Cam Giá Thịnh (Cam Lâm), Đông Sàng, Mông Phụ, Giáp Đoài Thượng (Đoài Giáp), Phú Nhi, Tân Hội,..), tổng Phù Sa (làng Phù Sa, Tiền Huân,...),... của huyện Phúc Lộc (Phúc Thọ) phủ Quảng Oai và tổng Thanh Vị (các làng xã: Sơn Lộc, Vị Thủy, Thanh Vi, Tây Vị, Nghĩa Đảm (Nghĩa Phủ), Vân Gia, Thanh Trì, Kính Mỗ (Ái Mỗ), Khê Trai, Đạm Trai (Mai Trai), Thuần Nghệ,... của huyện Minh Nghĩa phủ Quảng Oai; các làng xã Sơn Đông, Triều Đông (Cổ Đông),... tổng Tường Phiêu huyện Thạch Thất phủ Quốc Oai.
Năm 1831, Minh Mạng cải cách hành chính, giải thể Bắc Thành, đổi các trấn thành tỉnh, trấn Sơn Tây đổi thành tỉnh Sơn Tây. Thành trấn Sơn Tây cũ trở thành tỉnh lỵ của tỉnh Sơn Tây.
Sau khi ổn định chính quyền cai trị tại Việt Nam, đầu thế kỷ 20 (1903?), thực dân Pháp thành lập thị xã Sơn Tây, làm thủ phủ của tỉnh Sơn Tây mới, với các ranh giới phía tây, phía bắc và phía đông là sông Đà, sông Hồng và sông Đáy.
Ngày 1 tháng 7 năm 1965 tỉnh Sơn Tây nhập với tỉnh Hà Đông thành tỉnh Hà Tây. Thị xã Sơn Tây mất vị trí tỉnh lỵ vào tay thị xã Hà Đông và nhiều lần sát nhập vào Hà Sơn Bình (1975-1978), Hà Nội (1978-1991), Hà Tây (từ 1991).
Thị xã Sơn Tây được công nhận là đô thị loại III ngày 30 tháng 5 năm 2006 và đã được thủ tướng chính phủ ký quyết định nâng cấp lên thành phố Sơn Tây trực thuộc tỉnh Hà Tây ngày 2 tháng 8 năm 2007[1].
Ngày 1 tháng 8 năm 2008, cùng với toàn bộ tỉnh Hà Tây, thành phố Sơn Tây được nhập về thủ đô Hà Nội. Ngày 8 tháng 5 năm 2009, Chính phủ ra nghị quyết chuyển thành phố Sơn Tây thành thị xã Sơn Tây trực thuộc Hà Nội.[2]
Diện tích-Dân số
- Diện tích: 11.346,85 ha
- Nhân khẩu: 181.831 người (3/2008)
Hành chính-Đường phố
Đơn vị hành chính:
- 9 phường: Lê Lợi, Quang Trung, Phú Thịnh, Ngô Quyền, Sơn Lộc, Xuân Khanh, Trung Hưng,Viên Sơn, Trung Sơn Trầm.
- 6 xã: Đường Lâm, Thanh Mỹ, Xuân Sơn, Kim Sơn, Sơn Đông, Cổ Đông.
Địa giới hành chính thành phố Sơn Tây: Đông giáp huyện Phúc Thọ; Tây giáp huyện Ba Vì; Nam giáp huyện Thạch Thất (đều thuộc Hà Nội); Bắc giáp huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc.
Đường phố chính:
- Đường Đinh Tiên Hoàng
- Đường Phú Nhi
- Phố Phù Sa (không có)
- Đường Phú Thịnh
- Đường Đền Và
- Phố Vân Gia (không có)
- Đường Hữu Nghị (phường Xuân Khanh)
- Đường La Thành
- Phố Bùi Thị Xuân
- Phố Cầu Trì
- Phố Chùa Thông
- Phố Đốc Ngữ
- Phố Hoàng Diệu
- Phố Lê Lai
- Phố Lê Lợi
- Phố Lê Quý Đôn
- Phố Ngô Quyền
- Phố Nguyễn Thái Học
- Phố Phạm Hồng Thái
- Phố Phạm Ngũ Lão
- Phố Phan Chu Trinh
- Phố Phó Đức Chính
- Phố Phùng Hưng
- Phố Phùng Khắc Khoan
- Phố Quang Trung
- Phố Sơn Lộc
- Phố Thanh Vỵ
- Đường Thuần Nghệ
- Phố Trần Hưng Đạo
- Phố Trạng Trình
- Phố Trưng Vương
- Đường tránh Quốc lộ 32
......
Kinh tế
- Công nghiệp: 43,2%
- Thương mại-Du lịch-Dịch vụ: 36,1%
- Nông nghiệp: 20,7%
Địa danh nổi tiếng
Sơn Tây có nhiều danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử - văn hóa nổi tiếng như hồ Đồng Mô, thành cổ Sơn Tây, làng Việt cổ đá ong Đường Lâm, Chùa Mía, lễ hội đền Và.
Nổi tiếng với sự tích Sơn Tinh-Thủy Tinh.
- Thành cổ Sơn Tây: Nằm ở trung tâm thành phố, là một công trình quân sự kiến trúc theo kiểu Vauban được xây dựng từ năm Minh Mạng thứ 3 (năm 1822).
- Khu di tích lịch sử - văn hóa Đường Lâm (đất hai vua): cách thành phố khoảng 4 km và trung tâm Hà Nội 46 km về phía bắc, xưa kia Đường Lâm có tên gọi là Kẻ Mía. Là làng xã duy nhất trong cả nước cùng sinh ra hai vị vua: Phùng Hưng (761 - 802); Ngô Quyền (898-944) nên Đường Lâm được tôn vinh là "đất hai vua", đúng hơn là "làng hai vua".
- Thắng cảnh hồ Đồng Mô: Nằm trong vùng đồi và thung lũng phía đông núi Ba Vì, hồ Đồng Mô, Ngải Sơn với diện tích gần 2.000 ha, trong đó khu chứa nước 1.450 ha với 21 đảo lớn, nhỏ đã tạo cho cảnh quan vùng này những nét đặc sắc tạo ấn tượng cho khách du lịch.
- Khoang Xanh - Suối Tiên:
- Đền Và: thờ đức Thánh Tản, vị thần cai quản Tản Viên Sơn - một trong "Tứ bất tử" trên điện thần nước Việt Nam. Ngôi đình cổ kính có niên đại từ thời Lê Trung Hưng đến thời Nguyễn, nằm giữa rừng lim già đại thụ, tọa lạc trên gò đất rộng 5 ha hình con rùa, đầu quay về hướng bắc, nổi tiếng là nơi cầu đảo rất linh hiển. Đền Và nằm kề bên địa danh Xã Tắc (nay thuộc phường Trung Hưng), là nơi diễn ra vụ tập kích Sơn Tây của không lực Hoa Kỳ năm 1970.
- Làng Văn hoá du lịch các dân tộc Việt Nam đã được khởi công ở Đồng Mô với qui mô 54 dân tộc anh em sẽ trở thành một địa danh du lịch nghỉ dưỡng quan trọng của Hà Nội.
Giao thông
- Quốc lộ 32 chạy qua.
- là điểm xuất phát của Quốc lộ 21A (đoạn quốc lộ 21 từ Sơn Tây đi Xuân Mai, do Cu Ba giúp xây dựng nên còn gọi là đường Cu Ba, nối với Tuyến đường Láng - Hòa Lạc).
- Đường Hồ Chí Minh (mới)
- Quốc lộ 2C đi Vĩnh Phúc
- Đường thủy sông Hồng
Trường đại học và cao đẳng
Thị xã Sơn Tây là nơi có nhiều trường đại học và cao đẳng. Đặc biết có đến 7 trường đại học và học viện quân sự có trụ sở tại đây, đó là:
- Học viện Quân y: đào tạo bác sĩ, dược sĩ, thạc sĩ, tiến sĩ y khoa và y sĩ; thành lập năm 1949.
- Trụ sở chính: đường Phùng Hưng, quận Hà Đông, Hà Nội.
- Cơ sở 2: Thị xã Sơn Tây.
- Học viện Hậu cần: đào tạo sĩ quan hậu cần cấp chiến thuật phân đội và cấp chiến thuật- chiến dịch. binh đội, binh đoàn. Thành lập năm 1974 trên cơ sở trường sĩ quan Hậu cần (thành lập năm 1951).
- Trụ sở chính: phường Ngọc Thụy, quận Long Biên, Hà Nội.
- Cơ sở 2: Thị xã Sơn Tây.
- Trường Sĩ quan Lục quân 1: thành lập năm 1945; đào tạo sĩ quan chiến thuật lục quân cấp phân đội cho các quân khu, quân đoàn phía bắc Việt Nam.
- Trụ sở chính: xã Cổ Đông, Thị xã Sơn Tây.
- Học viện Phòng không - Không quân: thành lập năm 1986: đào tạo sĩ quan chiến thuật phòng không-không quân cấp phân đội; kỹ sư hàng không và sĩ quan chiến thuật- chiến dịch.
- Trụ sở chính:xã Kim Sơn và Phường Trung Sơn Trầm, Thị xã Sơn Tây;
- Cơ sở 2: Đường Trường Chinh, Hà Nội.
- Học viện Biên phòng: đào tạo sĩ quan biên phòng.
- Trụ sở chính: phường Sơn Lộc, Thị xã Sơn Tây; đào tạo sĩ quan Biên phòng trình độ cao đẳng, đại học các chuyên ngành: Quản lý Biên giới, Trinh sát Biên Phòng, Quản lý cửa khẩu
- Cơ sở 2: Mai Dịch, Hà Nội; đào tạo sau đại học
- Trường Sĩ quan Phòng hóa: thành lập năm 1976: đào tạo sĩ quan chỉ huy kỹ thuật hóa học trình độ đại học quân sự và trung học chuyên nghiệp, các chuyên ngành: Khai thác sữa chữa khí tài Phòng hoá; Phân tích chất độc quân sự.
- Trụ sở: Tân Phú, xã Sơn Đông, Thị xã Sơn Tây
- Trường Sĩ quan Pháo binh: thành lập năm 1957; đào tạo sĩ quan chiến thuật pháo binh cấp phân đội; đào tạo chuyển loại cán bộ chính trị pháo binh; Đào tạo cán bộ tên lửa mặt đất và tên lửa chống tăng.
- Trụ sở Phường Trung Sơn Trầm, Thị xã Tây.
- Trường Cao đẳng công nghiệp Việt-Hung, địa chỉ: Phố Xuân Khanh - Phường Xuânn Khanh- tợi xã Sơn Tây
- Học viện Ngân hàng Cơ sở 2, địa chỉ: Tỉnh lộ 88, xã Thanh Mỹ, thị xã Sơn Tây
- Đại học Lao động Xã hội cơ sở 2, địa chỉ: Phố Xuân Khanh, Phường Xuân Khanh, thị xã Sơn Tây
Chú thích
Liên kết ngoài
Tiêu bản:Các quận huyện của Hà Nội Tiêu bản:Huyện thị Đồng bằng sông Hồngde:Sơn Tây en:Son Tay hak:Sân-sî-sṳ it:Son Tay sv:Son Tay (Nguồn: Wikipedia)
