Ga Hà Nội
Từ WikiHanoi
Mục lục |
Lịch sử
- Ga Hàng Cỏ được Pháp xây dựng và khánh thành năm 1902, sau khi đã xây dựng Cầu Long Biên và hệ thống Đường sắt Việt Nam. Phần chính giữa ga bị bom Mỹ phá huỷ ngày 21 tháng 12 năm 1972. Ga được xây lại năm 1976, hoàn thành ngày 4 tháng 12 năm 1976 khi thông xe tuyến xe lửa thống nhất giữa hai miền Bắc-Nam sau 30 năm gián đoạn.
- Từ ga có đường sắt Hà Nội-Hải Phòng (tháng 4 năm 1903), Hà Nội-Lào Cai (tháng 4 năm 1905) qua Cầu Long Biên bắc qua Sông Hồng, đến nǎm 1936, tức là ba mươi nǎm sau, con đường sắt xuyên Việt mới hoàn toàn xong, nối những đoạn đứt nối lại với nhau.
- Trải qua bao chế độ, thời cuộc thăng trầm, nhà ga giữa lòng thủ đô này là chứng nhân cho những cuộc chia ly và trùng phùng, chiến tranh rồi hòa bình của đất nước. Và bây giờ, nó lại tiếp tục chứng kiến khát vọng đổi thay, phát triển của bao con người Việt Nam…
- Được khánh thành vào cùng một năm (1902) và cùng là ý tưởng của viên toàn quyền Đông Dương bấy giờ, nhưng ga Hà Nội thiệt thòi hơn người anh em song sinh cầu Long Biên, vì ít được người đời để mắt tới. Người ta ít biết về vị trí quan trọng, về mặt lịch sử, văn hóa của một nhà ga hơn trăm tuổi trong lòng thủ đô.
- Trưởng ga hiện nay là ông Vũ Đình Rậu, nhà ga có 377 cán bộ công nhân viên, trong đó có 78 kỹ sư, cử nhân. Mỗi năm ga Hà Nội có doanh thu khoảng 441 tỷ đồng chiếm 20% Doanh thu toàn ngành vận tải đường sắt.[cần dẫn nguồn]
Kiến Trúc
Ga Hà Nội ban đầu được xây theo lối kiến trúc đang thịnh hành bấy giờ (đầu thế kỉ XX) : Tân cổ điển. Bố cục cân xứng, khối nhà chính lớn và chìm hơn 2 khối phụ, mái mansard lợp đá phiến vẫn còn đến ngày nay.
Thời chiến tranh ( 21-12-1972 ) Khối nhà chính ở giữa bị 2 chiếc máy bay Mỹ F-111 điều khiển bằng laser thả bom đánh sập. Ga được xây lại vào năm 1976, khối nhà mới xây tuy không ăn nhập lắm với 2 khối phụ ( đánh giá không tốt về mặt hài hòa kiến trúc) nhưng thể hiện tư duy mới mẻ, không nhại Pháp thời trước và hơn hết là tinh thần yêu nước thời đó: một đất nước vừa mới hòa bình không thể lệ thuộc cả về ý nghĩa kiến trúc.
 Dải tàu chạy qua ga |
 Khối nhà chính trước khi bị ném bom |
 Ảnh chụp của người Pháp |
 Khối nhà được xây lại |
 Ga Hà Nội ngày đầu năm mới |
Quy mô
Ga Hàng Cỏ ban đầu nằm trong diện tích 216.000 M² tức hơn 21 Ha, trong đó diện tích xây dựng là 105.000 m² nhà cửa, còn lại là sân ga, đường sắt. Ga Hà Nội ngày nay đã có những thay đổi cả về diện tích và các nhánh.
Hoạt động
- Ga phục vụ hành khách đi tàu hỏa trên các tuyến trong nước.
- Hiện chỉ có 93 ga của ĐSVN được xếp vào danh sách ga xếp dỡ, những ga khác nếu chủ hàng xếp dỡ sẽ tính thêm 15% cước vận chuyển.
Ga Hà Nội trong những cuộc đời
Khi tìm lại những bức ảnh lịch sử về ga Hà Nội, lục tung đống hồ sơ dày cộp còn lại ở ga Hà Nội, tôi đã tìm thấy một bức ảnh ấn tượng. Bức ảnh đề năm 1954, tiếp quản thủ đô. Hai người thanh niên trong bộ đại cán màu ghi (bộ đồng phục của ngành đường sắt thời bấy giờ), với hàng cúc chạy dài, nghiêm nghị nhưng không giấu được ánh mắt tự hào, rực rỡ.
Bây giờ, một trong hai người thanh niên trong ảnh đang ngồi trước mặt tôi. Tóc bạc lất phất trước trán, cụ Vũ Công Xước năm nay đã 94 tuổi. Cụ Xước là người cao tuổi nhất và cũng là người làm việc tại ga Hà Nội lâu năm nhất còn sống đến bây giờ.
Cụ Xước ngồi lọt thỏm trong cái ghế xếp làm bằng vải bạt, miếng vải cũng đã ố vàng vì thời gian. Thỉnh thoảng ở hốc mắt già mua rỉ ra những giọt nước khi cụ hồi tưởng lại những tháng ngày cụ đã sống với ga Hà Nội. Gần như trọn cuộc đời cụ Xước gắn bó với con đường sắt với những con tàu. Năm 1939, cụ Xước đã vào ngành đường sắt, làm thư ký gửi hàng giấy đỏ (Commis GV) ở ga Vinh rồi xếp ga (trưởng ga) ở ga Nghĩa Trang (Thanh Hóa), ga Than Mọi (Lạng Sơn).
Lần gặp gỡ đầu tiên với ga Hà Nội là khi cụ Xước theo đoàn về thủ đô tiếp quản ga Hà Nội (10-1954). Năm đó, cụ Xước 39 tuổi. Cụ vẫn nhớ về chuyến tàu ấy, chuyến tàu đầu tiên với cờ đỏ sao vàng, biểu ngữ từ ga Hà Nội chạy xuống Văn Điển đón bộ đội, cán bộ, nhân dân vào nội thành. Trong vòng ký ức không phai mờ của cụ Xước, ga Hà Nội năm đó là một cái xác nhà trống rỗng. Người Pháp tháo chạy để lại những toa tàu què cụt long cửa, thủng đáy. Trong sân ga, cỏ lún đầu người. Người Pháp, người thân Pháp luống cuống chạy trong hoảng loạn. Trong hoàn cảnh đó, cụ Xước còn nằm trong “ban chống di cư”. Những cán bộ đầu tiên như cụ vừa phải hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn, nhiệm vụ bình ổn tâm lý hành khách vừa phải ra sức cải tạo, hàn gắn lại đường tàu, toa tàu đã bị hỏng.
Gia đình của cụ Xước có truyền thống làm trong ngành đường sắt và từng có giai đoạn gắn với ga Hà Nội. Trong những năm tháng chiến tranh hai miền Bắc - Nam, thế hệ sau như con gái, con rể cụ Xước, những công nhân hỏa xa - chiến sĩ ga Hà Nội đã sống và làm việc theo phong trào, khẩu hiệu “Qua sông không cầu, chạy tàu không ga”, “sống bám ga, bám tàu”. Họ đã viết lên bản hùng ca tuyệt đẹp để giữ vững huyết mạch giao thông.
Chào nhân chứng già nhất của ga Hà Nội, tôi đi tìm lại hậu thế của cụ. Ga thủ đô rõ ràng nhất trong ký ức của ông Nguyễn Đĩnh (66 tuổi) và vợ ông - bà Nguyễn Thanh Hải (cũng là con gái cụ Xước) lại là năm 1972 khi không lực Mỹ gia tăng oanh tạc Bắc Việt. Và ga Hà Nội được xem như những trọng điểm được bom Mỹ “chăm sóc kỹ càng” nhất. Ngày 21-12-1972, một loạt bom B52 đánh trúng ga. Cả Hà Nội rung chuyển, đứng trên gác ba, căn nhà phố Nguyễn Du, ông Đĩnh nhìn về bầu trời phía ga Hà Nội cuộn tung đầy những giấy, khói và lửa... Vội vã cuốn dải băng thanh niên xung kích lên tay, ông đau đớn chạy về nhà ga Hà Nội, nơi người vợ đang mang thai hai tháng, trong ca trực.
Ngày hôm đó là một ngày kinh hoàng nhưng thật may mắn đối với ông Đĩnh và cả ga Hà Nội nói chung. Bốn quả bom nhằm vào ga Hà Nội nhưng may thay tất cả nghìn người, cả công nhân, cán bộ đường sắt lẫn hành khách không có ai tử nạn hay bị thương. Ông Đĩnh vẫn không giấu được vẻ ngạc nhiên, kể rằng một quả bom rơi trúng tòa nhà chính của ga Hà Nội, còn phía ga B, ga Trần Quý Cáp hay còn gọi cửa số 9 Sinh Từ (nơi vợ ông làm việc) bị sức ép của bom. Ngay cạnh hầm trú ẩn của bà Hải là một hố bom hun hút nhưng quả bom kỳ lạ không nổ. Nó lặn sâu vào trong lòng đất như một điều bí ẩn của chiến tranh và hòa bình, của khát vọng sống và ý chí hủy diệt sự sống...
Bây giờ, hơn một trăm năm kể từ ngày tiếng còi tàu hụ đầu tiên vọng trên sân ga Hà Nội đã trôi qua như vệt khói mờ của lịch sử. Thời cuộc đổi thay, Hà Nội và nhà ga của mình cũng thay đổi. Những lần ngược xuôi Bắc - Nam từ sân ga cổ kính này, thế hệ tôi không còn ngồi với đoàn quân Nam tiến bi hùng, hay phải chia sẻ manh chiếu rách với những chị thương buôn chuyên “nhảy tàu” trong thời bao cấp khó khăn. Đa số ghế gỗ ê mông và đầy rận rệp ngày nào cũng đã được thay bằng những chiếc ghế da mềm, giường nệm trắng muốt cùng toa máy lạnh. Những chuyến tàu ì ạch 4-5 ngày, nhiều trộm cướp và bất trắc xưa cũng đã được thay bằng các chuyến tàu nhanh 30 - 32 giờ…
Một chiều hè, tôi lại vào ga Hà Nội, để đi chuyến tàu đêm lên miền biên ải Lào Cai. Cùng toa tàu với tôi, những du khách Tây đang háo hức khám phá miền đất mới. Nhưng có lẽ, họ đâu thể biết được đất nước tôi, dân tộc tôi đã trải qua bao cuộc máu lửa thương đau, bao ngày tháng thăng trầm nghèo khổ để có những buổi chiều bình yên trên sân ga như hôm nay.
Còi tàu đã hụ lên. Đoàn tàu rời ga Hà Nội, vùn vụt lao về phía trước như thế hệ trẻ chúng tôi luôn khát vọng những cuộc tiến bước, đổi thay và phát triển cho dân tộc mình…
Google Map
Liên kết ngoài
| ||||||||||||||||||||||
(Nguồn: Wikipedia)
