Hanoi:PublicCity

NTBinh says:

Thực ra, những vấn đề như an toàn thực phẩm hay đời sống lành mạnh của cộng đồng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó chợ chỉ là một.

Chợ có thể là lựa chọn của người này, nhưng không phải lựa chọn của những người khác, nhất là khi xã hội VN đang thay đổi rất nhanh. Chợ dân sinh có thể thuận tiện với một số người nhưng đồng thời cũng có thể là sự bức xúc lớn về mặt tinh thần, sự bất tiện trong sinh hoạt với người khác. Chợ đem lại cơ hội kinh doanh, nâng cao thu nhập cho không ít người. Nhưng sự phát triển chung của xã hội là nâng cao hiệu quả sản xuất, phân phối hàng hóa – điều đồng nghĩa với việc giảm nhân lực bán lẻ. Hàng hóa trong chợ, nhất là chợ dân sinh tự phát, bao giờ cũng khó kiểm soát hơn hàng hóa bán trong các trung tâm kinh doanh lớn.

Dù vậy, điều chính quyền cần phải chú ý là: vấn đề không phải là cái chợ – chợ vật lý cụ thể với cấu trúc cụ thể. Vấn đề là đặc điểm các hoạt động mua bán. Tùy vào mức độ phát triển, cơ hội việc làm, và cơ cấu lao động, sẽ luôn có một số người chọn nghề bán hàng ngoài chợ (thay vì trong siêu thị), chọn mua hàng ngoài chợ. Chính quyền cần nắm vững số liệu này, giám sát sự thay đổi để có giải pháp đáp ứng các nhu cầu đặt ra. Phải lưu ý rằng thay đổi hình thức những cái gọi là “chợ” không bao giờ giải quyết vấn đề, vì vấn đề nằm ở hoạt động quy mô cấp khu vực, thành phố. (chẳng phải chính các cán bộ quản lý đã thừa nhận rằng: “cấm nơi này, chạy nơi khác”… là đặc điểm phổ biến trong công tác thị trường hay sao)

Khi bỏ đi các không gian mở có thể dùng làm chợ dân sinh để thay thế bằng các siêu thị hiện đại – trong khi hoạt động mua bán chưa thay đổi đến mức đó – thì kết quả chỉ là sự phân tán các hoạt động mua bán kiểu chợ ra các không gian công cộng có thể dùng làm chợ ở xung quanh.

Kết quả sẽ là sự gia tăng mâu thuẫn, rối loạn xã hội do các hoạt động chợ búa xâm lấn không gian của các hoạt động khác. Đi chợ, mua hàng là hoạt động mang tính chất hàng ngày, cấp thiết để sống của cả người mua lẫn người bán. Vì thế hoạt động kiểu này sẽ không bao giờ nhân nhượng các loại hoạt động khác – bao gồm cả đi làm, một dạng hoạt động cấp thiết khác. Các dạng hoạt động bị ảnh hưởng nặng là hoạt động mang tính phụ (chơi thể thao, nghỉ ngơi, ngắm cảnh, gặp gỡ chuyện trò) – nhưng đồng thời cũng là các loại hoạt động quyết định đến chất lượng sống và văn hóa đô thị.
Bằng việc xóa chợ dân sinh để thay bằng các công trình thương mại cấp cao hơn, khi xã hội chưa sẵn sàng cho chuyện đó, chính quyền thành phố không chỉ đẩy người nghèo ra đường, lấy hết không gian sinh hoạt của họ, mà còn có thể tạo ra sức ép sử dụng nặng nề, hủy hoại chất lượng các không gian nghỉ ngơi, sinh hoạt xã hội khác trong đô thị.